Fazla alkol alınan bir gecenin sonunda sık duyulan bir tavsiye vardır: "Bir sade kahve iç, ayılırsın." Bu, doğru bilinen yanlışlardan biridir. Bu kısa videoda alkol sonrası kahve içmenin neden ayıltmadığını ve aşırı alkol tüketimi sonrasında kendine gelmek için kahve içmenin nasıl istenmeyen durumlara yol açabileceğini anlatıyoruz.

Kahve alkolü vücuttan atar mı?

Hayır. Alkol, büyük ölçüde karaciğerde parçalanır ve karaciğer bunu sabit bir hızla yapar: yaklaşık saatte bir standart içki. Kahve, soğuk duş, tuzlu su, egzersiz ya da kusmak bu hızı artırmaz. Kandaki alkolün düşmesi için tek gereken şey zamandır.

Kahve içince neden "ayılmış gibi" hissedilir?

Kafein bir uyarıcıdır; uykulu hâli azaltır ve kişinin daha uyanık hissetmesini sağlar. Ancak:

• Alkolün tepki süresi, denge, muhakeme ve koordinasyon üzerindeki etkisi devam eder.
• Kişi kendini daha iyi hissettiği için riskleri olduğundan küçük görür.
• Bu duruma "uyanık sarhoş" denir ve özellikle araç kullanma, eve tek başına dönme ya da daha fazla içme kararlarında tehlikelidir.

Yani kahve sarhoşluğu gidermez; yalnızca sarhoşluğun fark edilmesini zorlaştırır.

Alkol ve kafeini birlikte almak neden risklidir?

Alkol ve kafein (kahve ya da enerji içecekleri) birlikte alındığında:

1. Kişi sarhoşluğunu daha az hissettiği için daha fazla içme eğilimine girer.
2. Vücut sıvı kaybı (dehidratasyon) artabilir.
3. Kalp ritmi üzerinde ek yük oluşabilir.
4. Riskli davranışlar ve kazalar sıklaşabilir.

Aşırı alkol sonrası gerçekten ne yapılmalı?

• İçmeyi bırakın ve kişiyi güvenli bir ortama alın.
• Su için, hafif bir şeyler yiyin.
• Kişiyi yalnız bırakmayın; uyuyorsa yan yatırın (kusmuğun solunmasını önler).
• Zamana bırakın; ayılmanın kestirme yolu yoktur.

Şu belirtilerden biri varsa durum alkol zehirlenmesi olabilir ve hemen 112 aranmalıdır:

• Uyandırılamama ya da bilinç bulanıklığı
• Kusma ve kusarken uyanmama
• Çok yavaş ya da düzensiz nefes
• Soğuk, soluk ya da mavimsi cilt
• Nöbet

Ayrıntılar için aşırı doz ve zehirlenmede ilk yardım rehberimizi okuyabilirsiniz. Dünya Sağlık Örgütü'nün alkol bilgi notu da alkolün sağlık etkilerini özetler.

Sık sık "ayılmaya" ihtiyaç duyuyorsanız

Sarhoşluğun sık tekrarlanması, hafıza boşlukları ya da sabah "kendine gelmek için" içme ihtiyacı, alkol kullanımınızın riskli hâle geldiğini gösterebilir. 3 dakikalık AUDIT alkol testi size anonim bir fikir verebilir.

Alkol vücuttan ne kadar sürede atılır?

Karaciğer, kişiden kişiye değişmekle birlikte ortalama olarak saatte yaklaşık bir standart içkiyi işler. Bir standart içki; yaklaşık bir kutu bira, bir kadeh şarap ya da bir tek rakı ya da votkaya karşılık gelir. Yani dört kadeh içen birinin kanındaki alkolün temizlenmesi saatler sürebilir; ertesi sabah kendini iyi hisseden biri bile hâlâ alkollü olabilir.

Kilo, cinsiyet, yemek yenip yenmediği, alınan ilaçlar ve karaciğer sağlığı bu süreyi etkiler. Ancak hiçbir içecek ya da yöntem bu süreci kısaltamaz.

Ertesi sabahki baş ağrısı ve halsizlik için ne yapılabilir?

Akşamdan kalmalık; sıvı kaybı, uyku kalitesinin bozulması ve alkolün yan ürünlerinin vücut üzerindeki etkisiyle ortaya çıkar. Bol su içmek, hafif ve besleyici bir kahvaltı yapmak ve dinlenmek yardımcı olur. Ağrı kesici kullanmadan önce dikkatli olun; bazı ağrı kesiciler alkolle birlikte karaciğer ya da mideye ek yük bindirebilir, bu konuda bir eczacıya ya da hekime danışmak en doğrusudur.

Akşamdan kalmalık sık yaşanıyorsa, bu durum alkol kullanımınızı gözden geçirmeniz için önemli bir işarettir.

Sonuç

Kahve ayıltmaz; yalnızca sarhoşluğu gizler. Güvenliğiniz için zamana, suya ve yanınızdaki bir arkadaşa güvenin. Alkol hakkında daha fazlası için alkol bağımlılığı rehberimizi ve doğru bilinen yanlışlar sayfamızı okuyabilirsiniz. Destek için YEDAM 115 ücretsiz ve gizli.