Alışveriş Bağımlılığı nedir?
Alışveriş bağımlılığı (kompulsif satın alma), kişinin ihtiyacı olmayan şeyleri kontrol edemeden satın alması ve bunun maddi, duygusal ya da ilişkisel zararlar doğurmasıdır.
Satın alma anında kısa süreli bir rahatlama ya da heyecan yaşanır; ardından çoğu zaman suçluluk, pişmanlık ve utanç gelir.
Online alışveriş, tek tıkla ödeme ve "şimdi al, sonra öde" seçenekleri riski artırır.
Belirtiler
Kişinin kendisinde
- Kötü hissettiğinde alışverişe yönelmek
- Aldıklarını saklamak ya da harcamaları gizlemek
- Kullanılmayan, etiketi sökülmemiş ürünler biriktirmek
- Kredi kartı borçlarının sürekli artması
- Alışveriş sonrası pişmanlık
Dışarıdan fark edilebilenler
- Sık gelen kargolar
- Açıklanamayan kart borçları
- Harcama konuşulduğunda savunmacı tutum
Tek bir belirti bağımlılık anlamına gelmez. Birden fazla belirti bir arada ve uzun süredir varsa bir uzmana danışmak iyi olur.
Etkileri
Maddi
- Borç sarmalı
- Aile bütçesinin bozulması
Duygusal
- Suçluluk ve utanç
- Depresyon ve kaygı
- İlişkilerde güven sorunları
Bırakma yolunda adımlar
- 1
24 saat kuralı
Bir şey almak istediğinde sepete ekle ve 24 saat bekle.
- 2
Kayıtlı kartları sil
Alışveriş sitelerindeki kayıtlı kartları ve tek tıkla ödeme seçeneklerini kaldır.
- 3
Bildirimleri kapat
İndirim e-postalarından ve uygulama bildirimlerinden çık.
- 4
Duyguyu tanı
Alışveriş isteğinden önce ne hissettiğini not et: sıkıntı, yalnızlık, öfke...
Tedavi seçenekleri
- Bilişsel davranışçı terapi.
- Altta yatan depresyon ya da kaygının tedavisi.
- Maddi danışmanlık ve bütçe planlaması.
Aileler ve yakınlar için
- Suçlamadan, birlikte bütçe planı yapmayı önerin.
- Ortak hesapları korumaya alın.
- Duygusal ihtiyaçlarını konuşmak için alan açın.
Yanlış bilinenler
YANLIŞSadece savurganlıktır.
DOĞRUKompulsif satın alma çoğu zaman duygusal bir sıkıntıyla baş etme yoludur ve tedavi edilebilir.
Sık sorulan sorular
Alışveriş bağımlılığı için kime başvurmalıyım?
Bir psikiyatrist ya da klinik psikolog değerlendirme ve tedavi sunabilir. YEDAM 115'ten de danışmanlık alınabilir.