Önemli tıbbi uyarı
Uçucu madde koklayan biri bilincini kaybettiyse ya da nefesi düzensizse hemen 112'yi arayın. Kişiyi korkutmayın ve koşturmayın: ani heyecan kalp durmasını tetikleyebilir. Temiz havaya çıkarın, yan yatırın.
Uçucu Madde Bağımlılığı nedir?
Uçucu maddeler; yapıştırıcı (bali), tiner, boya, çakmak gazı, deodorant ve aerosol spreyler gibi evde ya da markette kolayca bulunabilen ürünlerdir. Buharları solunarak kullanılır.
En sık çocuk ve erken ergenlik yaşlarında, özellikle sokakta yaşayan ya da zor koşullardaki çocuklarda görülür.
Tek bir kullanımda bile ani kalp durmasıyla ölüm görülebilir ("ani koklama ölümü"). Uzun süreli kullanım beyin, sinir, karaciğer ve böbreklerde kalıcı hasar bırakabilir.
Belirtiler
Kişinin kendisinde
- Sarhoşluğa benzer hâl, sendeleme, peltek konuşma
- Baş ağrısı, bulantı
- Dikkat ve okul başarısında düşüş
- Sinirlilik, ruh hâli dalgalanmaları
Dışarıdan fark edilebilenler
- Nefeste ya da giysilerde kimyasal koku
- Ağız ve burun çevresinde kızarıklık, yara
- Elde ya da giysilerde boya lekeleri
- Poşetler, bezler, boş sprey ve yapıştırıcı kutuları
- Sulu gözler, burun akıntısı
Tek bir belirti bağımlılık anlamına gelmez. Birden fazla belirti bir arada ve uzun süredir varsa bir uzmana danışmak iyi olur.
Etkileri
Acil riskler
- Ani kalp durması
- Boğulma, kusmuğun solunması
- Bilinç kaybı
- Yanıklar
Uzun vadeli etkiler
- Kalıcı beyin hasarı, öğrenme güçlüğü
- Sinir hasarı, yürüme bozukluğu
- İşitme kaybı
- Karaciğer ve böbrek hasarı
Bırakma yolunda adımlar
- 1
Güvenli bir ortam sağla
Çocuk ya da genç için en önemli adım güvenli bir yetişkin ve güvenli bir yaşam ortamıdır.
- 2
Profesyonel destek al
ÇEMATEM'ler, çocuk ve ergen psikiyatrisi ile sosyal hizmetler (ALO 183) birlikte çalışır.
Tedavi seçenekleri
- Çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi, ÇEMATEM.
- Sosyal hizmet desteği, eğitim ve barınma ihtiyaçlarının karşılanması.
- Nörolojik ve fiziksel hasarın tıbbi takibi.
Aileler ve yakınlar için
- Evdeki uçucu ürünleri güvenli yerde tutun.
- Çocuğu korkutmadan, sakin bir dille konuşun.
- Sokakta uçucu madde kullanan bir çocuk gördüyseniz ALO 183 ya da 112 ile iletişime geçin.
Yanlış bilinenler
YANLIŞEv ürünleri olduğu için tehlikeli değildir.
DOĞRUUçucu maddeler tek kullanımda bile ölümcül olabilir ve kalıcı beyin hasarı yapar.
Sık sorulan sorular
Bali kullanımı tedavi edilir mi?
Evet. Çocuk ve ergen psikiyatrisi, ÇEMATEM ve sosyal hizmetlerin birlikte yürüttüğü destekle iyileşme mümkündür. Erken müdahale kalıcı hasarı azaltır.