Önemli tıbbi uyarı
Bonzai kullanan biri bilincini kaybettiyse, nöbet geçiriyorsa, göğüs ağrısı ya da nefes sıkıntısı varsa hemen 112'yi arayın. Kişiyi yalnız bırakmayın, yan yatırın (koma pozisyonu) ve ne aldığını sağlık ekibine söyleyin. Bilgi için Ulusal Zehir Danışma Merkezi: 114.
Bonzai ve Sentetik Kannabinoid Bağımlılığı nedir?
Bonzai, bitki parçalarına püskürtülen laboratuvar kimyasallarından oluşur. "Sentetik esrar" diye bilinse de esrarla aynı şey değildir: beyindeki aynı reseptörlere çok daha güçlü etki eder.
Her paketin içeriği ve gücü farklıdır; kullanan kişi ne aldığını bilemez. Bu yüzden tek bir kullanımda bile bayılma, nöbet, kalp krizi, böbrek yetmezliği ve ölüm görülebilir.
Bağımlılık çok hızlı gelişir, yoksunluk ağır seyredebilir. Ucuz ve kolay ulaşılabilir olması özellikle gençler için büyük risk oluşturur.
Belirtiler
Kişinin kendisinde
- Kısa sürede sık kullanıma geçmek
- Kullanmadığında yoğun huzursuzluk, terleme, bulantı ve uykusuzluk
- Kullanım sonrası "donup kalma", ani bayılma, bilinç bulanıklığı
- Saldırganlık, ani öfke ya da korku nöbetleri
- Gerçeklikten kopma, garip ve dağınık davranışlar
Dışarıdan fark edilebilenler
- Kimyasal, tütsü benzeri koku
- Renkli küçük paketler, kuru bitki parçaları
- Ani ve ağır davranış değişikliği, okul ya da işten kopma
- Kırmızı gözler, kusma, aşırı terleme
- Ev eşyalarının ya da paranın kaybolması
Tek bir belirti bağımlılık anlamına gelmez. Birden fazla belirti bir arada ve uzun süredir varsa bir uzmana danışmak iyi olur.
Etkileri
Acil riskler
- Bilinç kaybı ve nöbet
- Kalp ritim bozukluğu, kalp krizi
- Ağır ajitasyon ve saldırganlık
- Böbrek hasarı
- Ani ölüm
Ruh sağlığı
- Psikoz (sanrılar, hayaller)
- Kalıcı olabilen kaygı ve panik
- Depresyon ve intihar düşünceleri
- Bellek ve düşünce bozuklukları
Sosyal yaşam
- Okul bırakma, iş kaybı
- Suça sürüklenme
- Aile içinde ağır çatışma ve şiddet riski
Yoksunluk belirtileri
Yoksunluk esrara göre daha ağır olabilir ve bazen tıbbi destek gerektirir.
Bırakma yolunda adımlar
- 1
Tek başına bırakmaya çalışma
Bonzai yoksunluğu ağır olabilir. Önce bir AMATEM, ÇEMATEM ya da psikiyatri polikliniğine başvur.
- 2
Ortamı tamamen değiştir
Satıcı ve kullanan arkadaşlarla bağlantıyı kes, numaraları sil, kullanılan mekânlardan uzak dur.
- 3
Güvendiğin bir kişiyi sürece kat
Bir aile üyesi ya da arkadaş ilk haftalarda yanında olsun.
- 4
Günlerini yapılandır
Boş zaman en büyük risktir. Spor, iş, kurs ya da gönüllülük gibi düzenli etkinlikler planla.
Tedavi seçenekleri
- Tıbbi değerlendirme ve gerektiğinde yatarak arınma tedavisi.
- Psikoz, kaygı ve uyku sorunları için ilaç tedavisi.
- Bilişsel davranışçı terapi, motivasyonel görüşme ve nüks önleme.
- Gençler için aile katılımlı tedavi programları (ÇEMATEM).
Aileler ve yakınlar için
- Acil belirtileri öğrenin; bayılma, nöbet ve nefes sıkıntısında hiç beklemeden 112'yi arayın.
- Saldırgan davranış karşısında önce kendi güvenliğinizi sağlayın; gerekirse 112'den destek isteyin.
- Sakin bir anda, suçlamadan kaygınızı paylaşın ve tedaviye birlikte gitmeyi önerin.
- ALO 191'den ailelere yönelik danışmanlık alabilirsiniz.
Yanlış bilinenler
YANLIŞBonzai bitkiseldir, esrar gibidir.
DOĞRUBitki parçaları yalnızca taşıyıcıdır; etkiyi laboratuvar kimyasalları yapar. Esrardan çok daha güçlü ve öngörülemezdir.
YANLIŞBir kere denemekten bir şey olmaz.
DOĞRUİçeriği bilinmediği için tek bir kullanım bile nöbet, kalp krizi ya da ölümle sonuçlanabilir.
YANLIŞTestlerde çıkmaz, bu yüzden güvenlidir.
DOĞRURutin testlerde görünmemesi zararsız olduğu anlamına gelmez; aksine içeriğin sürekli değiştiğini gösterir.
Sık sorulan sorular
Bonzai bağımlılığı tedavi edilir mi?
Evet. Tıbbi destekli arınma, ilaç tedavisi ve psikoterapiyle iyileşme mümkündür. Erken başvuru, kalıcı ruhsal hasar riskini azaltır.
Bonzai içen biri bayıldı, ne yapmalıyım?
Hemen 112'yi arayın. Kişiyi yan yatırın, yanından ayrılmayın, nefesini kontrol edin. Ağzına bir şey vermeyin, kusturmaya çalışmayın.